untitled_7Ο κερατοειδής, ο διάφανος χειτώνας που λειτουργεί σαν το πρόσθιο προστατευτικό κέλυφος του ματιού μπροστά από το χρωματιστό μέρος του ματιού, την ίριδα, καλύπτεται απο ένα λεπτό στρώμα «επιθηλιακών» κυττάρων, παρόμοια με τα κύτταρα του δέρματος και, όπως στο δέρμα, η επιφανειακή στοιβάδα των κυττάρων συνεχώς αποπέφτει και αντικαταθίσταται απο κύτταρα βαθύτερων στοιβάδων.

Λόγω της βλάβης μετά από τραυματισμούς (χημικά/θερμικά τραύματα) ή ασθένειες (νευροεκτοδερμική δυσπλασία, ανιριδία, σύνδρομο Steven-Johnson, οφθαλμικό πεμφιγοειδές), η ικανότητα των ματιών να αναπαραγουν επιθηλιακά κύτταρα για την αντικατάσταση αυτών που αποπέφτουν μπορεί να απομειωθεί. Ο κερατοειδής γίνεται θολός, η όραση χειροτερεύει και ο ασθενής παρουσιάζει σημαντική δυσφορία. Προεγχειρητική κατάσταση του ματιού του ασθενούς παρουσιάζει αγγείωση και την εισβολή του επιπεφυκότα της επιφάνειας του κερατοειδούς.

Μια κανονική μεταμόσχευση κερατοειδούς θα παράσχει μόνο μια προσωρινή αντικατάσταση των επιφανειακών κυττάρων, καθώς δεν θα υπάρχουν νέα κύτταρα για να αντικαταστήσουν τα παλιά που αποπέφτουν. Τα βλαστοκύτταρα στην επιφάνεια του ματιού που βρίσκονται στο σκληροκερατοειδές όριο (έκει όπου ο κερατοειδής συναντά τον σκληρό χιτώνα-λευκό μέρος του ματιού) μπορούν να παράξουν κύτταρα για την αντικατάσταση του επιθηλίου.

Η Θεραπεία

Η ενδεδειγμένη θεραπεία είναι η μεταμόσχευση μιας στοιβάδας κερατοειδικού επιθηλίου που εμπεριέχει βλαστοκύτταρα, στην επιφάνεια του κερατοειδή του ασθενή, ώστε να σταθεροποιηθεί και να επιτραπεί η δημιουργία υγειούς επιθηλίου απο τα νέα κύτταρα. Η πηγή αυτών των κυττάρων είναι είτε απο μια μικρή βιοψία στο το άλλο μάτι του ασθενή, όταν βέβαια αυτό είναι υγιές και δεν έχει υποστεί βλάβη. Σε αντίθετη περίπτωση, τα βλαστοκύτταρα μπορούν να προέλθουν από ένα συγγενικό πρόσωπο ή τους ιστούς δωρητή οργάνων.

Σε όλες τις περιπτώσεις, τα βλαστοκύτταρα από το μικρό δείγμα ιστού που συλλέγεται, καλλιεργούνται σε συνθήκες εργαστηρίου έως ότου δημιουργηθεί μια στοιβάδα κερατοειδικού επιθηλίου, που στη συνέχεια εμβολιάζεται στην επιφάνεια του ματιού του ασθενή.

Η θεραπεία έχει πλέον επεκταθεί και οι μεταμοσχεύσεις βλαστοκυττάρων προσφέρονται στους ασθενείς με σοβαρή νόσο της επιφάνειας του κερατοειδούς.

Ποιές ασθένειες μπορούν να αντιμετωπιστούν;

Μόνο εκείνα τα προβλήματα που αφορούν την επιφάνεια του οφθαλμού και ιδίως εκείνους τους ασθενείς που έχουν ανεπάρκεια των βλαστοκυττάρων του σκληροκερατοειδούς ορίου. Σε αυτούς περιλαμβάνονται όσοι έχουν χημικά (όξινα ή αλκαλικά) ή θερμικά εγκαύματα ή σύνδρόμο Stevens Johnsons, τα οποία έχουν ως αποτέλεσμα την καταστροφή του σκληροκερατοειδούς ορίου. Υπάρχει, επίσης, μια ομάδα ασθενών που έχουν συγγενή ανεπάρκεια των βλαστοκυττάρων επιθηλίου, συμπεριλαμβανομένων και αυτών με ανιριδία και εξωδερμική δυσπλασία.

Ποιές ασθένειες δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από τη μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων;

Οφθαλμολογικά προβλήματα που δεν περιλαμβάνουν την επιφάνεια του ματιού και του κερατοειδούς χιτώνα.

Παραδείγματα παθήσεων που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν περιλαμβάνουν:

  • Ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας
  • Μελαγχρωστική αμφιβληστροπάθεια
  • Οπτική νευρίτιδα και άλλα προβλήματα του οπτικού νεύρου
  • Τραυματισμός των ματιών
  • Σοβαρή παθολογία του αμφιβληστροειδούς χειτώνα (πίσω μέρος του ματιού)
  • Κερατόκωνος
  • Fuchs δυστροφία κερατοειδούς