Τι είναι το γλαύκωμα;

Το Γλαύκωμα περιλαμβάνει μια ομάδα παθήσεων των ματιών στην οποία η πίεση στο εσωτερικό του οφθαλμού (ενδοφθάλμια πίεση) προκαλεί βλάβη στο νεύρο, στο πίσω μέρος του ματιού (το οπτικό νεύρο). Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε προοδευτική απώλεια της περιφερικής όρασης (του οπτικού πεδίου) και, τελικά, μπορεί να προκαλέσει πλήρη τύφλωση. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων γλαυκώματος η ενδοφθάλμια πίεση είναι αυξημένη. Σε ορισμένους ασθενείς όμως παρόλο που η πίεση είναι εντός των φυσιολογικών ορίων, μπορεί να δημιουργήσει βλάβες στο οπτικό νεύρο λόγω εγγενών αδυναμιών του.

Τι προκαλεί την πίεση μέσα στο μάτι;

Τuntitled_1ο υγρό (υδατοειδές υγρό) μέσα στο μάτι παράγεται από ένα στρώμα κυττάρων στην επιφάνεια του μυός (το ακτινωτό σώμα), που κινεί το φακό μέσα στο μάτι. Το υδατοειδές υγρό παρέχει θρεπτικά συστατικά στο μπροστινό μέρος του ματιού (ιδίως στον κερατοειδή και το φακό που δεν έχουν αιμοφόρα αγγεία), αφαιρεί τα υπολείματα του μεταβολισμού και δημιουργεί την ενδοφθάλμια πίεση ώστε το μάτι να διατηρεί το σχήμα του και να λειτουργεί φυσιολογικά. Το υδατοειδές υγρό αποχετεύεται κυρίως μέσω του δοκιδωτού πλέγματος το οποίο βρίσκεται στη γωνία, όπου ο κερατοειδής συναντά την ίριδα. Η φυσιολογική πίεση του ματιού είναι μεταξύ 12 και 21 χιλιοστόμετρα υδραργύρου (mmHg). Εάν για οποιοδήποτε λόγο η εκροή του υδατοειδούς υγρού παρεμποδίζεται, η πίεση μπορεί να αυξηθεί και δημιουργείται το γλαύκωμα.

Τύποι Γλαυκώματος

Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι γλαυκώματος:

  • Κλειστής γωνίας – όταν η γωνία μεταξύ του περιφερικού κερατοειδούς και της ίριδας είναι κλειστή
  • Ανοιχτής γωνίας – όπου η γωνία αυτή είναι ανοιχτή

Και οι δύο τύποι μπορούν να εμφανιστούν είτε αυθόρμητα (πρωτογενές γλαύκωμα), είτε ως αποτέλεσμα μιας άλλης οφθαλμολογικής πάθηση (δευτερογενές γλαύκωμα)

Γλαύκωμα Κλειστής Γωνίας

Το γλαύκωμα κλειστής γωνίας είναι σχετικά σπάνιο. Τείνει να εμφανίζεται περισσότερο στους υπερμέτρωπες και στους ηλικιωμένους. Μπορεί να σχετίζεται με προηγούμενο οικογενειακό ιστορικό.

Τα συμπτώματα μπορεί να είναι έντονα και σοβαρά. Το μάτι ξαφνικά γίνεται πολύ κόκκινο και επώδυνο και συνοδεύεται απο ναυτία και έμετο. Η πίεση στο μάτι είναι συνήθως πολύ υψηλή και η όραση εξαιρετικά θολή. Μερικές φορές μπορεί να μην έχουμε ένα οξύ επεισόδιο αλλά μια σειρά από ήπια επεισόδια που χαρακτηρίζονται από πόνο στο μάτι και την εμφάνιση θολών έγχρωμων δακτυλίων γύρω από τα φώτα σε σχήμα ουράνιου τόξου. Αυτά συνήθως εμφανίζονται το βράδυ, όταν η κόρη του ματιού έχει διασταλεί στο σκοτάδι.

Το οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας είναι ένα οφθαλμικό επείγον, το οποίο απαιτεί άμεση θεραπεία σε νοσοκομεία με οφθαλμικές σταγόνες και ταμπλέτες για τη μείωση της πίεσης και την προστασία του ματιού από την τύφλωση.Αφού η πίεση τεθεί ύπο έλεγχο, χρησιμοποιώντας Laser (ονομάζεται YAG/laser ιριδοτομή) δημιουργούμε ένα μικρο άνοιγμα στην ίριδα για να παρακάμψουμε το εμπόδιο και να αποτρέψουμε περαιτέρω επεισόδια. Αυτή η θεραπεία με Laser δεν είναι επώδυνη. Συνήθως το άλλο μάτι θεωρείται επίσης ότι είναι σε κίνδυνο να παρουσιάσει το ίδιο πρόβλημα οπότε αντιμετωπίζεται προφυλακτικά.

Με την άμεση αντιμετώπιση συνήθως η όραση αποκαθίσταται πλήρως. Σπανίως αν η ενδοφθάλμια πίεση παραμείνει σε πολύ υψηλά επίπεδα παρά τη θεραπεία τότε μια περαιτέρω χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι απαραίτητη.

Γλαύκωμα Ανοιχτής Γωνίας

Το γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας επηρεάζει το 2% των ενηλίκων άνω των 40 ετών. Παρουσιάζεται πιο συχνά στους ηλικιωμένους ( επηρεάζει το 4% των ατόμων ηλικίας άνω των 65), στους έγχρωμους, στους πολύ μύωπες και στους διαβητικούς ασθενείς. Η ακριβής αιτιολογία είναι άγνωστη. Αν και η γωνία είναι ανοικτή και εμφανίζεται φυσιολογική κατά την εξέταση, έχει βρεθεί αυξημένη αντίσταση στην εκροή του υδατοειδούς υγρού μέσω του δοκιδωτού πλέγματος. Αυτή η αντίσταση στην αποχέτευση προκαλεί την άνοδο της πίεσης, με αποτέλεσμα να δημιουργείται βλάβη στο οπτικό νεύρο, πιθανώς με άμεση μηχανική συμπίεση ή μείωση της κυκλοφορίας του αίματος.

Το γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας είναι συνήθως μια χρόνια, ύπουλη ασθένεια, που επηρεάζει και τα δύο μάτια. Οι βλάβες στο οπτικό νεύρο έχουν ως αποτέλεσμα την αργή απώλεια της περιφερικής (πλευρικής) όρασης. Ο κίνδυνος σε αυτή τη περίπτωση είναι ότι ενώ το μάτι φαίνεται απολύτως φυσιολογικό και η απώλεια της όρασης είναι τόσο σταδιακή και ανώδυνη, οι ασθενείς συχνά αγνοούν την παρουσία του μέχρι η βλάβη να φτάσει να γίνει εκτεταμένη και μόνιμη.

Δεδομένου ότι οι περισσότεροι ασθενείς έχουν λίγα ή καθόλου συμπτώματα, είναι σημαντικό να ελέγχεται η πίεση του ματιού τακτικά, ειδικά αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος.

Προσυμπτωματικός έλεγχος χρόνιου γλαυκώματος ανοικτής γωνίας

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος χρόνιου γλαυκώματος αποτελείται απο τις εξής εξετάσεις:

  • Μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης
  • Εξέταση του οπτικού πεδίου
  • Εξέταση του οπτικού νεύρου

Η μέτρηση της πίεσης μέσα στο μάτι ονομάζεται τονομετρία. Μπορεί να πραγματοποιηθεί με διάφορες μεθόδους, οι οποίες είναι ανώδυνες και δεν βλάπτουν το μάτι. Η πιο ακριβής μέθοδος που εφαρμόζεται ευρέως και αυτή που προτιμούν οι περισσότεροι οφθαλμίατροι, είναι η τονομετρία «Goldmann».

Η εξέταση του οπτικού πεδίου ονομάζεται περιμετρία. Είναι απαραίτητη για την ανίχνευση και την ποσοτικοποίηση των αλλοιώσεων (σκοτώματα) στο οπτικό πεδίο σε πρώιμο στάδιο ώστε να παρακολουθείται η εξέλιξη τους. Το φυσιολογικό οπτικό πεδίο του κάθε ματιού εκτείνεται για περίπου 120 μοίρες πάνω και κάτω, και για 150 βαθμούς από τη μία πλευρά στην άλλη.

Το οπτικό νεύρο μπορεί να εξεταστεί χρησιμοποιώντας ένα ειδικό όργανο που ονομάζεται σχησμοειδή λυχνία με τη βοήθεια κατάλληλων φακών. Στο γλαύκωμα το οπτικό νεύρο είναι συχνά μη φυσιολογικό κατά την εξέταση, παρουσιάζοντας χαρακτηριστικές αλλοιώσεις εκσκαφής της επιφάνειας του, στις οποίες οι νευρικές ίνες έχουν φθαρεί και χαθεί.

Πρόσθετες εξετάσεις που μπορούν να είναι χρήσιμες στη διαχείριση των ασθενών γλαυκώματος:

  • Εξέταση της γωνίας αποχέτευσης
  • Μέτρηση του Κεντρικού πάχους του κερατοειδούς (παχυμετρία κερατοειδούς)
  • Μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης καθ’ όλη την ημέρα
  • 3-διαστάσεων σάρωση του οπτικού νεύρου (Χρησιμοποιώντας Heidelberg τομογραφία αμφιβληστροειδούς ή Optical Coherence Tomography)

Θεραπεία του γλαυκώματος ανοικτής γωνίας

Η θεραπεία του γλαυκώματος στοχεύει στη μείωση της πίεσης μέσα στο μάτι. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί είτε μειώνοντας την ποσότητα του παραγόμενου υδατοειδούς υγρού ή το άνοιγμα της οδού, μέσω της οποίας το υγρό αφήνει το μάτι.

Η θεραπεία μπορεί να είναι:

  • Κλινική – χρησιμοποιώντας τις κατάλληλες σταγόνες ή ταμπλέτες
  • Επέμβαση Laser
  • Χειρουργική αντιμετώπιση
ahmed-glaucoma-valve_f

Βαλβίδα γλαυκώματος τύπου Ahmed

Στις περισσότερες περιπτώσεις η θεραπεία συνήθως αρχίζει με οφθαλμικές σταγόνες. Αν αυτό δεν πετύχει τότε προσφέρεται είτε θεραπεία Laser ή χειρουργική αντιμετώπιση.

Πώς να χρησιμοποιήσετε τις σταγόνες για τα μάτια σας:

  • Πλύνετε τα χέρια και ανακινήστε το μπουκάλι καλά
  • Γείρετε το κεφάλι προς τα πίσω, ανοίξτε τα μάτια και κοιτάζετε προς τα πάνω.
  • Τραβήξτε απαλά το κάτω βλέφαρό προς τα κάτω σχηματίζοντας μια τσέπη.
  • Συμπιέστε μία σταγόνα ώστε να πέσει μέσα στη τσέπη, προσέχοντας η συσκευή να μην αγγίξει το μάτι.
  • Κλείστε ήπια τα μάτια και ανοιγοκλείστε τα μια-δυο φορές.
  • Σκουπίστε απαλά τα μάτια σας με ένα καθαρό χαρτομάντηλο.
  • Εάν αυτή τη διαδικασία τη βρίσκετε δύσκολη, προσπαθήστε να κοιτάτε στον καθρέφτη όταν βάζετε τις σταγόνες ή αλλιώς ξαπλώστε και γείρετε το μέτωπο προς τα πίσω με τα μάτια ορθάνοιχτα. Ρίξτε την σταγόνα στη γωνία του ματιού δίπλα στη μύτη και στη συνέχεια, κρατώντας τα μάτια σας ανοιχτά γυρίστε το κεφάλι προς τη μεριά του ματιού.